Każda dyscyplina buduje własny kanon – zestaw dzieł, postaw i nazwisk, które porządkują wyobraźnię, wyznaczają hierarchie i tworzą ramy opowieści o przeszłości. Architektura również uczestniczy w tym procesie, choć czyni to z większą swobodą niż choćby literatura.
Seria „B” powstała po to, by na bieżąco uzupełniać braki w kanonie – kanonie wątłym, nieszczególnie ugruntowanym, tym bardziej potrzebującym wsparcia. W serii „B” prezentujemy budynki, które kanonowi się wymknęły, a na obecność w nim zdają się zasługiwać. Dzielimy się wynikami badań – naszych oraz osób z nami współpracujących. Najchętniej tymi, które sięgają poza główny nurt: na marginesy, poza metropolie i w strefę nieoczywistości. Seria „B” to także apel o uważność – nie tylko podczas lektury, lecz może przede wszystkim poza nią. Budynków, o których kanoniczność warto się spierać, może być więcej, niż nam się wydaje.
Nazwę serii „B” zawdzięczamy Rozalii Radeckiej z Sekcji Wydawnictw Muzeum Architektury. I choć „B” ma w domyśle przywoływać budynki, zastrzegamy sobie prawo do pewnych niekonsekwencji, w ramach których – w razie potrzeby – pod „B” podstawimy czasem „M” jak miejsca, „O” jak obiekty, czy nawet „F” jak fabryki, pozostając jednocześnie wierni drugiej literze alfabetu – od numeru 01 do nieskończoności.
Zestaw zawiera dwie pierwsze publikacje z serii „B”: B01: Prototyp niedokończony i B02: Hutmenizacja 1946–2026.
O B01:
Dom prywatny w Łasku-Kolumnie, składający się z części mieszkalnej i „zielonej izby”, stanowi wyjątkowy przykład architektury bioklimatycznej, łączącej funkcjonalność z innowacjami ekologicznymi, a jednocześnie jest jednym z niewielu zrealizowanych projektów Witolda Lipińskiego - autora m.in. ikonicznego obserwatorium meteorologicznego na Śnieżce czy “Domu-Igloo” we Wrocławiu.
Publikacja jest zwieńczeniem realizacji projektu: Prototyp niedokończony - sztuka projektowania bioklimatycznego. Opracowanie dokumentacji i przeprowadzenie badań eksperymentalnego domu Witolda Lipińskiego w Łasku-Kolumnie i uzupełnia monografię Kształt marzeń. Architektura Witolda Lipińskiego o mniej znany do tej pory przykład twórczości architekta-wizjonera.
Tekst: Barbara Szczepańska
O B02:
Sylwetka długiej hali z dynamicznym, pilastym dachem zmieniła fragment krajobrazu powojennego Wrocławia. Niemal niekończący się rytm „zębów”, bryła przypominająca ciąg upadających kości domina, surowe elewacje skomponowane z płaszczyzn betonu i szkła, są do dziś znakiem rozpoznawczym tej części miasta. Hala stała się nieodłącznym symbolem panoramy ulicy Grabiszyńskiej, a zarazem, wraz z całym kompleksem dawnego zakładu metalurgicznego, pamiątką po dziesięcioleciach działania Hutmenu – fabryki innej niż wszystkie.
Publikacja towarzyszy wystawie Niedziela w Hutmenie, prezentowanej w Muzeum Architektury we Wrocławiu od 29 stycznia do 30 sierpnia 2026 roku.
Teksty: Michał Chadera, Agata Gabiś, Iwona Kałuża, Michał Duda
Wydawca: Muzeum Architektury we Wrocławiu
