• Związanie architektury z człowiekiem, dla którego jest przeznaczona, można by nazwać humanizmem naszej sztuki.
• Maciej Nowicki

Czy architektura może być jednocześnie nowoczesna konstrukcyjnie i głęboko zakorzeniona w ludzkim doświadczeniu? Właśnie na tym napięciu – między techniką a wrażliwością, między modernizmem a empatią – opiera się opowieść o humanistycznym wymiarze architektury XX wieku.

Stanisława Sandecka-Nowicka i Maciej Nowicki działali między Europą a Stanami Zjednoczonymi, współtworząc transatlantycki obieg idei. Ona – utalentowana graficzka i projektantka – została pierwszą w historii Stanów Zjednoczonych profesorką architektury. On – mimo krótkiego życia – współpracował z czołowymi architektami swojej epoki przy prestiżowych realizacjach, których rozwój przerwała tragiczna śmierć. Ich wspólna droga to historia pasji, odwagi i konsekwencji, ale także odpowiedź na dramatyczne doświadczenia pierwszej połowy XX wieku. Z osobistych przeżyć, emigracyjnego doświadczenia i wiary w lepsze jutro stworzyli program nauczania oraz projekty architektoniczne, które redefiniowały relację między formą, konstrukcją i człowiekiem. Łączyli najnowsze osiągnięcia inżynieryjne z szacunkiem dla lokalnego kontekstu i społeczną odpowiedzialnością, budując wizję humanistycznego modernizmu – otwartego na dialog, miejsce i różnorodność.

Maciej Nowicki podczas planowania siedziby głównej Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku, 1947, ©ONZ (UN Photo)

Wrocławska odsłona wystawy rozszerza tę narrację o nowe materiały i interpretacje. Po raz pierwszy zaprezentowana zostanie szeroka kolekcja oryginalnych szkiców i projektów ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Warszawy oraz kolekcji rodzinnych, a także plakaty z Muzeum Narodowego w Warszawie. Dzięki współpracy z Government Museum and Art Gallery w Chandigarh zaprezentujemy kolorowe reprodukcje szkiców Macieja Nowickiego, wcześniej znanych jedynie z czarno-białych kopii. Istotnym elementem ekspozycji są również współczesne interpretacje twórczości Nowickich autorstwa Alicji Bielawskiej, Diany Lelonek i Centrali. Wystawa wykracza poza prezentację dorobku architektonicznego, stając się także przestrzenią namysłu nad relacją między architekturą, sztuką i edukacją – strategią, w której także dziś można szukać inspiracji i nowych dróg rozwoju architektury.

Stanisława Sandecka-Nowicka, fot. George Pohl, ©University of Pennsylvania

Wystawa Humanistyczny modernizm. Maciej i Stanisława Nowiccy została przygotowana przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki w Warszawie. Swój pierwszy pokaz miała w Siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku w styczniu 2024 roku. Pierwsza polska odsłona wystawy została pokazana w ZODIAKu – Warszawskim Pawilonie Architektury na początku kwietnia 2025 roku. Od 19 marca br. ekspozycję będzie można zobaczyć we Wrocławiu.

• Kurator: Kacper Kępiński

• Współpraca kuratorska: Karolina Częczek, Grzegorz Piątek

• Organizator: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki

• Współorganizator: Muzeum Architektury we Wrocławiu

• Współpraca:

• Stałe Przedstawicielstwo RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku
• College of Design – School of Architecture – North Carolina State University
• Ambasada RP w Waszyngtonie
• Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku
• Instytut Polski w Nowym Jorku
• AIA NY Center for Architecture
• Instytut Polski w New Delhi

• Government Museum and Art Gallery Chandigarh

• Architektura wystawy: Karolina Częczek, Only If Architecture EU & Ava Violich-Kennedy

• Identyfikacja wizualna: Katarzyna Nestorowicz
• Opracowanie graficzne wystawy: Karolina Częczek, Katarzyna Nestorowicz, Weronika Nowak
• Produkcja i licencje: Kacper Tomaszewski, Wiktoria Litwinowicz, Agnieszka Smutek, Weronika Sołtysiak, Mateusz Włodarek, Magdalena Breńko
• Komunikacja i program towarzyszący: Iga Bałchanowska, Marta Baranowska, Marta Czyż, Katarzyna Nestorowicz, Kalina Soska, Dominik Witaszczyk, Aleksandra Zaszewska
• Program edukacyjny: Pola Balsiewicz, Michał Chadera, Katarzyna Domagalska, Agnieszka Gola, Patrycja Mazurek, Karolina Scheibe-Skorczyk
• Redakcja: Urszula Drabińska
• Tłumaczenia: Natalia Raczkowska, Dorota Wąsik
• Postprodukcja zdjęć: Weronika Nowak, Tomasz Kubaczyk
• Realizacja wystawy: Artpath, Grzegorz Hoja
• Makiety: Onimo, Marta Dachowska
• Oprawa projektów: Krystyna Piwowarska-Kerber

Osoby artystyczne: Alicja Bielawska, Szymon Rogiński, Jakub Ciężki, Wiktor Dyndo, Diana Lelonek, Małgorzata Kuciewicz i Simone De Iacobis (Centrala)

Materiały archiwalne: Centre Pompidou, NCSU University Libraries, Muzeum Warszawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Cranbrook Center for Collections and Research, UPenn Architectural Archives, Walker Arts Center, Smithsonian Archives of American Art, The Art Institute of Chicago, Instytut Sztuki PAN, Robert D. Farber University Archives & Special Collections Department, Brandeis University, Government Museum and Art Gallery Chandigarh

Podziękowania: Peter Nowicki z rodziną, Burak Erdim, Dominika Stecyk, Izabela Gola, Izabela Iwanicka-Dzierżawska, Piotr Kibort, Ewa Perlińska-Kobierzyńska, Katarzyna Iwańska-Rybka, Wanda Urbańska, Katie Mullen, Jesse Lazar, David Hill, Ireneusz Kotlewski, Małgorzata Wejsis-Gołębiak, Aneta Święcicka, Seema Gera, Isha Kamboj, Sangeeta Bagga, Jan Tyszowiecki, Daria Dorota Pikulska, Barbara Szczepańska.

• Składamy podziękowania wszystkim osobom i instytucjom, które przyczyniły się do powstania wystawy.
• Informujemy, że dołożyliśmy wszelkich starań w celu odnalezienia wszystkich dysponentów autorskich praw majątkowych do utworów prezentowanych na wystawie.

Patroni medialni: Notes Na 6 Tygodni, Magazyn SZUM, Radio Wrocław, Radio Wrocław Kultura, Radio RAM.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego